Modern dünyada “hareket” erdem gibi sunuluyor. Yeni eğitimler, yeni projeler, yeni hedefler, yeni kimlikler… Durmak neredeyse suç gibi.
Ama bazen şu soruyu sormak gerekebilir:
Hareket Her Zaman Gelişim Değildir
Yeni bir kursa başlamak, yeni bir sertifika almak, kariyer planı yapmak. Bunlar çoğu zaman sağlıklı gelişimin parçasıdır.
Fakat bazı durumlarda “hareket” şu işlevi görebilir:
- Mevcut memnuniyetsizlikle yüzleşmemek
- Tükenmişliği fark etmemek
- İçsel huzursuzluğu bastırmak
Yani hareket, bir büyüme hamlesi değil; bir düzenleme stratejisi olabilir.
Kaçınma Motivasyonu Nasıl Çalışır?
Psikodinamik açıdan bakıldığında, kişi rahatsızlık veren duygulardan kaçınmak için bilinçli olmayan savunmalar geliştirir.
Bu savunma her zaman geri çekilme şeklinde olmaz. Bazen tam tersine, aşırı aktivasyon şeklinde olur.
- Sürekli yeni hedef koymak
- Hiçbir şeyden uzun süre tatmin olmamak
- Bir başarı elde edildiğinde hemen yenisine yönelmek
- Durgunluğa tahammül edememek
Bu durumda hareket, kaygıyı regüle eden bir araç haline gelir. Kişi ilerlediğini hisseder. Ama aslında duygusal bir teması erteliyordur.
Tükenmişliğin Sessiz Biçimi
Tükenmişlik her zaman çöküş şeklinde gelmez. Bazen şöyle görünür:
- “Bir şey yapmalıyım” hissi
- Yerinde duramama
- Mevcut rolün dar gelmesi
- Sürekli alternatif arama
Bu, “Bu şekilde devam edemem” mesajıdır. Ama bilinç bunu “Yeni bir şey yapmalıyım” şeklinde tercüme eder. Aradaki fark önemlidir.
Dopamin Döngüsü
Yeni bir karar almak, yeni bir projeye başlamak beyinde dopamin üretir. Plan yapmak bile ödül hissi yaratır. Ancak uygulama başladığında o yoğun heyecan azalır. Eski huzursuzluk geri dönebilir.
Sağlıklı Hareket Nasıl Anlaşılır?
- Bu adımı atarken içimde sakin bir netlik mi var, yoksa huzursuz bir acele mi?
- Eğer hiçbir şey yapmasam, hangi duyguyla kalmak zorunda kalırım?
- Yeni planım gerçekten değerlerimle mi uyumlu, yoksa mevcut sıkışmışlığı susturma girişimi mi?
Durgunluk başarısızlık değildir. Bazen entegrasyon sürecidir.
Eğer maddi, sosyal ve mesleki güvence tamamen garanti olsaydı…
Gerçekten yapmak istediğiniz şey ne olurdu?
Bu soru çoğu zaman kaçınma ile gelişim arasındaki farkı ortaya çıkarır.
